Aan de Galgestraat in Wilderen is zaterdagmorgen een monument onthuld en een nieuwe lindeboom geplant. En aan het andere einde van het ‘Gruunstraatje’ gebeurde hetzelfde. Beide plaatsen vertellen een bijzonder stuk lokale geschiedenis die nu opnieuw zichtbaar wordt. Het initiatief van de Godefriduskring Wilderen-Duras brengt een verhaal van oorlog, verlies, verbondenheid én hoop op vrede. “
- Tekst en foto’s © Rudi De Cock
- Foto’s © Johan Liesenborghs
Dorpsbewoners van Wilderen Duras verzamelden zaterdagochtend aan Buurtweg nr. 6, het ‘Gruunstraatje’ dat uitkomt op de Galgestraat. Op twee plaatsen werden telkens een monument en een jonge lindeboom ingehuldigd. “De aanplant van de jonge lindebomen komt er nadat de oorspronkelijke boom in de winter van 2025 bezweek tijdens een zware storm”, steekt ondervoorzitter Herman Grouwels van de Godefridus Kring van wal. “Die oude lindeboom was al eeuwenlang een herkenningspunt en speelde een belangrijke rol als grensmarkering tussen de dorpen Wilderen en Duras. Maar vooral zijn rol tijdens de Tweede Wereldoorlog gaf de boom een bijzondere plaats in het collectieve geheugen. Op 1 januari 1945, tijdens een Duitse aanval op het vliegveld van Brustem, werd een Duitse Messerschmitt neergehaald door Amerikaanse soldaten die zich bevonden op de plek waar vandaag het voetbalstadion van STVV ligt. Het toestel stortte neer en kwam tot stilstand tegen de lindeboom. De impact beschadigde de boom zwaar, maar voorkwam tegelijk dat omliggende woningen zwaarder werden getroffen. De piloot kwam daarbij om het leven. Ondanks de schade bleef de boom nog decennialang overeind.” Bestuurslid Ludo Istas vult aan: “We beseften dat met het verdwijnen van de boom de kans groot was dat daarmee ook het verhaal zou verdwijnen. Dat mochten we toch niet laten gebeuren. Daarom dat we met veel inspanningen de nodige stappen gezet om dit te kunnen realiseren: een monumenten en een nieuwe lindeboom op twee zeer belangrijke historische plaatsen.”
Project
Ludo Istas spreekt van een breder erfgoedproject. “Zowel landschapsherstel als herinneringseducatie staan centraal. De restanten van de oude boom werden bewust bewaard, onder meer met het oog op verder natuurbeheer. Deze boom zal uitgroeien tot een krachtig symbool: niet alleen als grensmarkering van het grondgebied, maar vooral als teken van verbondenheid binnen onze gemeenschap. De lindeboom zit immers diep geworteld in de geschiedenis en het collectieve geheugen van generaties inwoners.”
Herman Grouwels geeft duiding bij de twee monumenten, gemaakt in echt smeedwerk door door de studenten van Qrios. “Elk monument staat met zijn vorm symbool voor de diversiteit in de wereld en tussen mensen. Het verloop van breed naar smal, gecombineerd met rechte hoeken en schuine zijden, verbeeldt tegenstellingen die onlosmakelijk met het menselijk bestaan verbonden zijn: goed en kwaad, veel en weinig, kracht en kwetsbaarheid. Deze contrasten staan niet los van elkaar, maar vormen samen één geheel, net zoals verschillen tussen mensen samen de mensen, de verschillen en tegenstellingen die we allemaal herkennen in het leven: goed en kwaad, veel en weinig, kracht en kwetsbaarheid, zekerheid en twijfel. Soms staan die tegenstellingen lijnrecht tegenover elkaar, soms lopen ze in elkaar over. Net zoals bij mensen is niets zwart-wit. Iedereen draagt meerdere kanten in zich, en juist die verschillen maken ons menselijk. Het monument nodigt uit om stil te staan bij die diversiteit, om elkaar te zien en te erkennen, en om te beseffen dat we ondanks onze verschillen met elkaar verbonden zijn.”
Ook het stadsbestuur van Sint-Truiden en Erfgoed Haspengouw ondersteunen het project. Burgemeester Ludwig Vandenhove onthulde samen met graaf Ghislain de Liedekerke het monument en de ‘Vredelinde’. Hij benadrukt het belang van dergelijke initiatieven: “Dit project toont hoe erfgoed kan leven in het landschap zelf. Niet als iets statisch, maar als een verhaal dat wordt doorgegeven. Zo maken we geschiedenis ook toegankelijk voor jonge generaties.”
Slag bij Wilderen
Gravin Gabrielle de Liedekerke van het kasteel van Duras onthult de tweede lindeboom, de Keesseleiere linde’. Rechts het monument in echt smeedwerk van de studenten van Qrios
De andere nieuwe lindeboom met eveneens een monument, werd plechtig ingehuldigd door de echtgenote van graaf de Liedekerke. Deze boom verwijst naar een ruimer verhaal in de omgeving en markeert al sinds 1654 een belangrijk kruispunt. Het is in die omgeving dat in 1129 de Slag bij Wilderen plaatsvond, waarbij honderden strijders omkwamen.
De Slag bij Wilderen – Een romantische reconstructietekening uit 1880 van kunstenaar Victor De Doncker
“Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg de omgeving nog een extra militaire functie, toen Duitse troepen er een schijnvliegveld aanlegden om geallieerde aanvallen af te leiden van Brustem”, weet men bij de Godefriduskring. Vandaag verwijzen metalen constructies in het straatbeeld naar die geschiedenis.” Is daarmee alles gezegd? “Voor onze erfgoedkring zit de realisatie van dit project er grotendeels op”, besluit Ludo Istas. “Maar het werk is nog niet helemaal af. We plannen initiatieven om de schoolgaande jongeren uit onze dorpen hierbij te betrekken en hen zo te overtuigen om ons en hun erfgoed een warm hart toe te dragen en te bewaren voor de toekomst.”
In beeld
Graaf Ghislain de Liederkerke en zijn vrouw Gabrielle zijn peter en meter van het project. Ze worden aan beide kanten geflankeerd door de bestuursleden van de Godefriduskring, de erfgoedkring van Wilderen-Duras.
De nieuwe lindeboom (links), het nog ingepakte monument en vooraan rechts de oude lindeboom. Men wilde deze eerst uitgraven, maar na overleg met het Agentschap Natuur & Bos werd de achtergebleven boomstronk bewaard. Die zal kunnen uitgroeien tot een ‘hakhoutstoof’.
