Koen Vanmechelen opent sculpturale solotentoonstelling op Biënnale van Venetië. “Alle levensvormen maken deel uit van een groter en wederzijds afhankelijk systeem”

In Venetië heeft de kunstenaar Koen Vanmechelen zijn nieuwe tentoonstelling We Thought We Were Alone geopend, zijn eerste grote sculpturale soloproject in de stad. Voor de 61ste Biënnale van Venetië creëerde de Truienaar veertig nieuwe sculpturen en installaties, verspreid over drie verdiepingen van het historische Palazzo Rota Ivancich, op wandelafstand van het San Marcoplein. De kunstenaar werkte twee jaar aan het project, dat hij omschrijft als zijn meest uitdagende onderneming tot nu toe.

• Rudi De Cock
• Beelden © Francesco Allegretto & Kris Vervaeke

De opening lokte alvast honderden genodigden. Opvallende aanwezige was de Senegalese muzikant Youssou N’Dour, die samen met zijn entourage naar Venetië afreisde voor een concert tussen de sculpturen. Vanmechelen en N’Dour werkten eerder al samen tijdens het Wild Gene Festival in LABIOMISTA in Genk. Volgens de kunstenaar vormt de tentoonstelling een verderzetting van thema’s die al jaren centraal staan in zijn werk. In We Thought We Were Alone onderzoekt hij de verhouding tussen mens, dier en omgeving. “Niet de mens staat daarbij centraal, maar wel het idee dat alle levensvormen deel uitmaken van een groter en wederzijds afhankelijk systeem”, aldus de Truiense kunstenaar. Daarmee sluit de tentoonstelling ook inhoudelijk aan bij In Minor Keys, het thema van de 61ste Biënnale van Venetië.

Mysterie achter de creatie

In beeld – Uit de tentoonstelling ‘We thought we were alone’ © Koen Vanmechelen, photo by Francesco Allegretto, 2026

“Venetië tijdens de Biennale is misschien de moeilijkste arena die er is,” vervolgt Vanmechelen. “Alles is hier al gezien, alles is hier al gezegd. Je kunt je niet verstoppen achter schaal of spektakel. Twee jaar lang heb ik aan deze tentoonstelling gewerkt, maar het moeilijkste was niet om werk te maken. Het moeilijkste was om het mysterie achter de creatie van deze werken doorheen de tentoonstelling te laten schemeren. Het historische palazzo speelt een actieve rol in de beleving van het parcours. De hoge kamers, verweerde muren en zichtbare littekens van het gebouw vormen geen neutrale achtergrond, maar worden deel van de tentoonstelling zelf. Het palazzo is een cocon,” aldus nog Vanmechelen. “Een plaats waar vormen loskomen, verschuiven en veranderd terugkeren. De muren, de littekens, het licht, de trappen — ze werken mee. Ze houden de beelden niet alleen vast, ze veranderen ze.”

Op het gelijkvloers staat de idee van geboorte en kwetsbaarheid centraal. Vanmechelen toont er hoe de mens door domesticatie niet alleen andere soorten heeft veranderd, maar ook zichzelf. Op de eerste verdieping verschuift de aandacht naar de gevolgen daarvan. Dierenlichamen, eieren en hybride figuren verschijnen er onder druk, geketend of versteend. Een van de meest confronterende werken is Silence, een marmeren hyena die vastgebonden en gemuilkorfd wordt voorgesteld, terwijl het dier tegelijk behoedzaam een ei in zijn klauwen draagt. “Eeuwenlang dachten we dat we alleen waren,” zegt Vanmechelen. “We zagen onszelf als maatstaf van vooruitgang, als hoeder van het paradijs, als eindpunt van de evolutie. Maar de dieren in deze tentoonstelling zijn boodschappers van een andere waarheid. In hun blik zien we wat onze domesticatie heeft gekost: we hebben de wereld getemd en onderweg hun bestaan en onze eigen wildheid aangetast.”

 

“I never lost paradise”

Blikvanger van de tentoonstelling is I Never Lost Paradise, een vijf meter hoge installatie in glas en brons. Muranese glasblazers werkten meer dan een jaar aan het monumentale werk. In de kern bevindt zich een bronzen bot dat verwijst naar menselijk DNA en de levensboom. Verspreid doorheen het palazzo duiken andere krachtige beelden op: een kind dat worstelt met een leguaan, een koala die vastgebonden zit aan een verkoolde boom, een condor op een gebroken vinger en een ijsbeer die overleeft in een artificiële omgeving. Met het werk Under Pressure benadrukt Vanmechelen het idee dat alle organismen afhankelijk zijn van elkaar om te overleven. Tegelijk blijft er volgens hem ruimte voor hoop, ontmoeting en creativiteit.

Wild Gene Festival

Een aparte ruimte van het palazzo focust op het Wild Gene Festival, de samenwerking tussen Vanmechelen en Youssou N’Dour. Daar worden beeld, video en geluid samengebracht in een installatie rond het negen meter lange canvas dat Vanmechelen live schilderde tijdens het festival in LABIOMISTA in augustus vorig jaar, terwijl N’Dour optrad met Le Super Étoile de Dakar. Het werk zal later ook te zien zijn in Villa Widmann, nabij Venetië. “De Wild Gene-installatie maakt van dit palazzo een plek waar kunst en muziek op een ongeziene manier samenkomen,” vult artiest Youssouf N’Dour aan. “Ze mengt geluid, gebaar en kleur tot een levende dialoog tussen mens en natuur.”

 

Curator James Putnam (foto, rechts naast Koen Vanmechelen) ziet in de tentoonstelling een nieuw hoogtepunt in het oeuvre van de kunstenaar Koen Vanmechelen. “Hij brengt geen illustratie van verbonden leven. Hij creëert omstandigheden waarin het zichtbaar wordt. Door hybriden, drempels en kwetsbare systemen door het palazzo te laten bewegen, verandert hij een vertrouwde gedachte in een fysieke ervaring: een voortdurende onderhandeling tussen vorm en transformatie.” Putnam werkte al eerder met Vanmechelen samen in Venetië en volgt zijn parcours al meer dan tien jaar. “Sindsdien volg ik zijn evolutie op de voet. Dit is zonder meer zowel narratief als sculpturaal de sterkste tentoonstelling die hij ooit heeft gemaakt.”

Catalogus

Bij de tentoonstelling verschijnt in 2026 ook een uitgebreide catalogus bij Lannoo Publishers. Verschillende auteurs leveren bijdragen, onder wie evolutiebioloog Menno Schilthuizen, kosmoloog Thomas Hertog, mensenrechtenexpert Manfred Nowak en journaliste Kirsty Wark. Ook Vanmechelen zelf, Youssou N’Dour en zijn ouders leveren teksten aan voor de publicatie.

Protest

De opening van de Biënnale verliep overigens woensdagavond niet zonder controverse. Leden van de Russische protestgroep Pussy Riot samen met activisten van de Oekraïense feministische beweging FEMEN voerden actie aan het Russische paviljoen in Venetië. De protesten volgen op de beslissing om Rusland opnieuw te laten deelnemen aan de kunstmanifestatie, voor het eerst sinds de invasie van Oekraïne in 2022. De discussie zorgt al dagen voor spanningen rond de Biënnale. De Europese Commissie dreigt subsidies in te trekken en ook de vijfkoppige jury stapte op na kritiek over haar weigering om nog prijzen toe te kennen aan Russische of Joodse kunstenaars.

Praktisch

We Thought We Were Alone loopt van 9 mei tot en met 22 november 2026 in Palazzo Rota Ivancich in Venetië, tijdens de 61ste Biennale van Venetië. Je kan onderaan al enkele beelden bekijken. Op ons sociaal platform vind je alle beelden van in en rond het gebouw en de tentoonstelling van Koen Vanmechelen.

Curator: James Putnam
Organisatie: LABOVO
Locatie:
Palazzo Rota Ivancich
Calle del Remedio 4421, Castello, Venetië
5 minuten wandelen van Piazza San Marco
Vaporetto: San Zaccaria

Openingsuren:
Maandag gesloten
11:00 – 19:00 (mei – september)
10:00 – 18:00 (oktober – november)