In ons land wordt op iedere tweede zondag in mei Moederdag gevierd. En op de tweede zondag van juni zijn de vaders aan de beurt. De zoveelste feestdag waar de commercie zijn poot op legde? We zochten even uit vanwaar deze feesten komen. En wat blijkt? Uit Amerika.

Op deze dagen zetten veel (kleine) kinderen hun moeders en vaders in het zonnetje, bijvoorbeeld door hen ontbijt op bed te brengen of een (zelfgemaakt) cadeau te geven, begeleid door een gedichtje op school geleerd. Vanwaar komen deze feesten?

images-3-4Moederdag
De geschiedenis van Moederdag in vogelvlucht. Als het een beetje meezit hoeven moeders op Moederdag even geen huishoudelijke taken te verrichten. In de praktijk moet menig bed na een geschonken ontbijt op bed vanwege jamvlekken en broodresten onmiddellijk verschoond worden en is ook de keuken aan een flinke schoonmaakbeurt toe nadat het kroost, soms geholpen door een even onbeholpen vader, daar een ravage hebben aangericht. Zo schreef Daphne Deckers in haar boek “111 x Daphne: mannen, moeders en meer” bijvoorbeeld treffend: “Gelukkig is het alweer bijna Moederdag en word ik getrakteerd op een o-zo-dankbaar ontbijtje in bed, waarvan ik alle ingrediënten zelf in huis heb gehaald. Ik moet het natuurlijk ook zelf afruimen en het hele aanrecht extra afnemen.”

images-6-2Tot zover de kanttekeningen bij de moederverwennerij. Moederdag wordt niet overal op dezelfde dag gevierd. In België wordt Moederdag op de tweede zondag van mei gevierd, maar ook weer niet overal. In de omgeving van Antwerpen worden moeders sinds 1913 bijvoorbeeld op 15 augustus in het zonnetje gezet, op Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart. Maar de Sinjoren liggen vaker dwars!

Oorsprong van Moederdag
Hoe oud het fenomeen Moederdag precies is, is moeilijk te zeggen. Bekend is wel dat moeders al sinds mensenheugenis vereerd worden. De Romeinen kenden ook een speciale dag voor de moederverering: de eerste dag van de maand maart. Deze dag was gewijd aan Juno, de echtgenote van de oppergod Jupiter. Op deze dag kregen moeders kleine cadeautjes van hun echtgenoten, die ook baden voor de gezondheid van hun vrouwen.

anna-jarvis

Anna Jarvis

Moderne Moederdag
Amerikaanse Anna Jarvis, dochter van een methodistenpredikant, staat aan de basis van de moderne Moederdag. Jarvis’ moeder zette zich altijd in voor het images-5-2welzijn van andere moeders. Toen die in 1905 overleed, bedacht Anna Jarvis een speciale dag om alle moeders te eren: Moederdag. Ze koos de zondag na de sterfdag van haar moeder, de tweede zondag van mei. Jarvis wilde dat de dag een algemeen begrip werd en schreef daarom honderden brieven aan kerkleiders en politici om Moederdag te promoten. Met succes. In 1914 verklaarde president Woodrow Wilson: “Ik stel voor dat wij vanaf nu elk jaar met het hele land Moederdag vieren.” Ook in Europa burgerde het feest hierna in. Al snel kregen de winkeliers de dag in hun greep. Moederdag werd omarmd door de winkeliers. Anna Jarvis was niet blij met de vercommercialisering van haar feest. Ze klaagde zelfs een aantal handelaars en branches aan, maar verloor alle rechtszaken. In 1948 stierf ze, ongetrouwd en kinderloos, in het armenhuis.

 

images-1-6Vaderdag
Straks worden alle papa’s weer een dag lang in de watten gelegd om hen te bedanken voor hun goede zorgen. In België is het de gewoonte om dat op de tweede zondag van juni te doen, al zijn er ook streken waar Vaderdag op 19 maart gevierd wordt. In de praktijk staat Vaderdag synoniem voor schattige knutselwerkjes, een lief versje, een uitgekiend cadeautje of een andere verrassing. Maar hoe is dat zo gekomen?

images-1-6Oorsprong van Vaderdag
In 1909 stapte Sonora Smart Dodd uit de staat Washington naar haar lokale kerkelijke autoriteiten. Zij vroeg om een mis die alle vaders zou bedanken voor hun inspanningen. De inspiratie haalde ze vooral bij haar eigen vader William Jackson Smart. Die had sinds de dood van zijn vrouw zijn zes kinderen alleen opgevoed en daar heel wat opofferingen voor gemaakt. Hoewel haar idee in sommige kringen op weerstand en spot stuitte, vond de eerste vaderdagviering plaats in 1910 in haar geboortedorp Spokane. Van daaruit verspreidde het gebruik vrij snel naar andere steden in en buiten Washington. Sonora zette een intensieve campagne op om de dag officieel te laten erkennen. Moederdag was tenslotte al in 1914 tot een nationale feestdag uitgeroepen in de States. Maar Sonora’s inspanningen wierpen minder snel vruchten af. In 1924 steunde president Calvin Coolidge het concept wel, maar hij kreeg het Amerikaans Congres niet zover om de dag als feestdag te erkennen. Die officiële erkenning kwam er pas in 1972 door toedoen van president Richard Nixon. T

images-19Moederdag vlugger populair
Vaderdag kende lang niet zo’n snel succes als Moederdag. De verspreiding gebeurde eerder geleidelijk. Na de Eerste Wereldoorlog waaide Vaderdag over naar tal van Europese landen. In België was niet iedereen zomaar gewonnen voor het idee. De eerste vermeldingen dateren uit het Interbellum, maar voor de echte doorbraak was het toch wachten tot na de Tweede Wereldoorlog. Nochtans werd al in 1934 het actiecomité Viert Vader opgericht in Merksem. Dat zette zich in om een feestdag voor vaders te lanceren. Het comité koos voor 19 maart, maar echt populair werd de feestdag niet. Wanneer Vaderdag bij ons echt ingeburgerd raakte is niet duidelijk. Vast staat wel dat in de jaren vijftig heel wat scholen zowel aandacht besteedden aan Moeder- als aan Vaderdag. Vaderdag werd toen bijna overal gevierd op de tweede zondag van juni, maar in bepaalde regio’s in Antwerpen hield men vast aan Sint-Jozefsdag op 19 maart. Vaderdag wordt wereldwijd gevierd, al is dat niet steeds op dezelfde datum. In Duitsland wordt Vaderdag dan weer gevierd op Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart: de dag dat Jezus volgens de katholieke leer terugkeert naar zijn vader.

images-4-3b01mupev1i41Vandaag de dag zijn er vele gezinsvormen mogelijk in onze maatschappij. Dat zorgt ervoor dat met Vaderdag flexibel wordt omgesprongen. Een kind uit een homokoppel bijvoorbeeld kan aan beide vaders een cadeau geven op Vaderdag of ervoor kiezen om de ene vader op Moederdag te eren en de andere op Vaderdag. Ook kinderen van nieuw samengestelde gezinnen maken vaak meerdere cadeaus voor Vaderdag: een voor hun biologische vader en een voor de nieuwe partner van hun moeder. Over het algemeen wordt afgesproken met de school hoe met Moeder- en Vaderdag wordt omgegaan. Maar net als Moederdag is Vaderdag de laatste decennia fel gecommercialiseerd. Maar is dat ook niet met Kerstmis, Pasen, Secretaressendag … maar bij blijven toch hopen een “journalistendag”.