Op 9 december 1975 sloeg in Sint-Truiden het noodlot toe. Terwijl de jongens van het college rond negen uur aan hun examens bezig waren, brak plots brand uit in de abdij. Wat begon met enkele vlammen in het dak, groeide uit tot een inferno dat de stad nog altijd herinnert. Vijftig jaar later opent een tentoonstelling in de abdij zelf, waar getuigenissen en foto’s het verhaal van die dag opnieuw tot leven brengen.
De feiten zijn bekend, en nog steeds beklijvend. De leerlingen van het seminarie en die van het internaat werden snel geëvacueerd. De brandweer van Sint-Truiden rukte massaal uit, maar al gauw bleek de brand oncontroleerbaar. Versterking kwam van de militaire basissen in de regio en zelfs van de brandweer in Luik. Helikopters schepten water in de vijvers van Kasteel Nieuwenhoven om de vlammen te bestrijden. Toch was de kracht van het vuur te groot. Voor de middag stortte de barokke spits van de abdijtoren in. De westertoren uit de 11e eeuw bleef overeind, maar de seminariekerk, de infirmerie en delen van de internaatsvleugel gingen volledig verloren. Voor de Truienaren voelde het alsof hun stad een stuk van haar ziel verloor. De drie torens die Sint-Truiden eeuwenlang kenmerkten, waren plots niet langer compleet.
Brandweerman in het heetst van de strijd
“Een litteken dat altijd zichtbaar blijft,” zegt brandweerman Jean-Paul Mathijs (foto) vandaag. Hij was toen pas 17 jaar, de jongste brandweerman van het militaire vliegveld van Brustem. Zijn verhaal klinkt nog steeds gevoelig van de herinneringen: “Toen ik aankwam, stond heel het dak al in brand. Wij moesten lokaal per lokaal doorzoeken en zoveel mogelijk redden. Ik weet nog dat we op een kamer kwamen vol elektronische apparatuur. Plots zagen we boven ons een vuurvlam aan het plafond verschijnen. Toen moesten we alles laten vallen en eruit rennen. Binnen was het verstikkend heet, buiten vroor het min vijf. Mijn schouders waren nat en bevroren, maar de adrenaline hield me op de been.” Mathijs vertelt zijn verhaal nu zondag 7 september om 10 uur op radiozender www.trudofm.be
Samen met radiozender Trudo FM verzamelde de vzw Abdij, Stad & Regio zestien getuigenissen die nu te horen en te zien zijn in de expo. Voor veel Truienaren voelt de ramp na een halve eeuw nog altijd nabij. “De ramen aan de gang waren gloeiend heet en dreigden te barsten of stuk te springen door de hitte,” zegt Myriam Herckens, toen twaalf jaar. Steph Lesuisse, toen eerstejaars in het college, vertelt: “We zijn met gans de klas over de speelplaats gevlucht via de poort van de Plankstraat naar het Heilig Graf. Later die dag heb ik vanop de Grote Markt de toren zien instorten.” Voor Stefaan Vanswijgenhoven, toen bijna acht jaar, staat het nog altijd helder op het netvlies: “Wanneer we buiten kwamen stond de torenspits in lichterlaaie en niet veel later keken we op de Grote Markt toe hoe de spits instortte.” Jolanda Ponsaers zat destijds als vijftienjarige op de meisjesschool in de Plankstraat, recht tegenover de abdij. “We hadden examen wiskunde. Ik trok het gordijn open en voelde de hitte. De vlammen sloegen uit het dak. Al de leerkrachten renden door de gang en riepen: ‘Het brandt, het brandt in het college!’ Ik raakte in paniek en ben te voet naar de garage gegaan waar mijn vader werkte.”
Stad in shock
De tentoonstelling in de Keizerszaal van de abdij maakt de emoties tastbaar. Foto’s, interviews en geluiden dompelen bezoekers onder in de dramatische ochtend van 1975. Het initiatief wil niet alleen terugblikken, maar ook verbinden. Iedere Truienaar die er toen bij was, heeft zijn eigen verhaal. Samen maken ze het collectieve geheugen van de stad. Jean-Paul Mathijs zal morgen, zondag 7 december, zijn volledige verhaal brengen op Trudo FM. In het ochtendprogramma Haspengouw staat op vertelt hij om 10 uur hoe hij als zeventienjarige brandweerman die dag zijn vuurdoop kreeg.
De expo loopt nog tot 28 september in de Keizerszaal van de Abtsvleugel in de Diesterstraat. Ze is open op zaterdag en zondag van 10 tot 17 uur en op woensdag van 13 tot 17 uur. De tentoonstelling is rolstoeltoegankelijk. Na september blijven de verhalen in de stad aanwezig via QR-codes die bezoekers kunnen scannen.
