De lancering van GPT-5 brengt niet enkel technische vooruitgang met zich mee, maar ook een onthutsende realiteit: sommige gebruikers rouwen om het verdwijnen van GPT-4o alsof ze een geliefde verloren hadden. AI-specialist en analist Koen Mekers uit Sint-Truiden ziet hierin een verontrustende evolutie die we volgens hem niet mogen onderschatten.

  • Tekst en foto’s © Rudi De Cock

GPT-5 is een computerprogramma dat met woorden werkt alsof het een soort slimme gesprekspartner is. Je kunt het vragen stellen, een tekst laten schrijven, dingen laten uitleggen of zelfs laten helpen bij creatieve ideeën. “Het is eigenlijk een heel geavanceerde digitale assistent die kan lezen, schrijven en redeneren op een manier die steeds dichter bij menselijke communicatie komt. GPT-5 is twee weken geleden gelanceerd en hetgeen wat mij het meest verbaasd heeft, is hoeveel mensen boos waren dat 4.0 wegging, omdat ze daar een persoonlijke band mee ontwikkeld hadden,” steekt Koen Mekers van wal. “Heel veel van die posts gaan als volgt: ‘4.0 was niet alleen een oplossing voor mij, hij hielp mij met angst, depressie en in een van de donkerste perioden in mijn leven. Het had warmte en verstand dat menselijk voelde.’ Het is zelfs zo erg dat OpenAI 4.0 momenteel heeft teruggebracht”, aldus nog Mekers.

Volgens de AI-specialist moeten we ons ernstig vragen beginnen stellen. “Dat mensen steun vinden in technologie is niet nieuw, maar de intensiteit waarmee sommigen zich emotioneel aan een AI hechten, gaat een stap te ver. Het gaat niet meer om een hulpmiddel, maar om een relatie die in sommige gevallen zó echt wordt beleefd dat ze conflicten veroorzaakt met partners van vlees en bloed.”

Bubbel

Mekers noemt dit een bubbel: een besloten gemeenschap waarin gebruikers elkaar bevestigen in hun gevoelens voor een AI. “Het gevaar daarvan is dat mensen hun realiteitszin verliezen. Ze gaan AI zien als een echte partner, maar die gevoelens worden nooit beantwoord zoals bij een mens. Dat kan leiden tot diepe teleurstelling of zelfs isolement.” En zijn waarschuwing gaat verder. “Achter die digitale relatie zit altijd een bedrijf dat de regels bepaalt. Wanneer een versie verdwijnt of aangepast wordt, ervaren sommige gebruikers dat als een persoonlijk drama. Iemand schreef letterlijk: ‘my AI dumped me’. Het is niet enkel het verlies van een partner dat pijn doet, maar ook het verlies van een veilige plek.” Dat maakt mensen kwetsbaar, benadrukt Mekers, want bedrijven kunnen in theorie ook commerciële of ideologische invloed uitoefenen via diezelfde emotionele band.

You ain’t seen nothing yet

Toch lijkt de trend onomkeerbaar. “We hebben hier echt nog het laatste niet van gezien,” besluit Mekers. “Bedrijven zoals Character AI en zelfs Grok van Elon Musk, springen in op die emotionele behoefte. Op de Amerikaanse versie van Facebook zie je al dat mensen chatten met zogenaamde AI-companions zoals ‘Russian Girl’ of ‘Stepmom’. Er wordt een nieuwe markt gecreëerd waar verslaving en afhankelijkheid op de loer liggen. AI mag een hulpmiddel zijn, maar zodra het een vervanger wordt voor menselijk contact, is de grens overschreden. Een samenleving die relaties met algoritmes normaal gaat vinden, dreigt haar grip op de werkelijkheid te verliezen.”

Onderaan in beeld – In een filmpje legt Koen Mekers uit wat er aan de hand is na de opstart van GPT-5 – © KM