Ooit gehoord van Horpmaal? Een klein, zalig dorpje tegen de taalgrens, een stukje Heers, verloren in het landschap. Je, komt er normaal zeer zelden als buitenstaander, tenzij als bijna verloren gereden wielertoerist. Maar je weet niet wat je mist: er heersen rust, vriendelijkheid, natuur, ongereptheid, in feite alles wat elders een zeldzaamheid geworden is.


Horpmaal behoorde tot het persoonlijke domein van de graven van Loon en de heerlijke rechten werden waren al in de 11de eeuw in het bezit van de familie van Vrint, ridder van Horpmaal. In 1333 wordt Lodewijk van Horpmaal vermeld als voogd van Horpmaal: hij was de natuurlijke zoon van Lodewijk IV, graaf van Loon. In de 15de eeuw komt heel Horpmaal in handen van de heren van Heers en maakt vanaf 1623 deel uit van het graafschap Heers.

Waar een ridder woont, moet dan toch ook een kasteel zijn, maar niet in Horpmaal. Aan de Dumontlaan vinden we nog een goed bewaarde motheuvel, de basis van een motteburcht. Deze toren werd voor het eerst vermeld als turris in 1424, maar in de loop van de 18de eeuw moet hij afgebroken zijn, want op de Ferrariskaart van 1771 komt het gebouw nergens voor. Er zijn in Limburg nog 7 motheuvels bewaard, allemaal in Zuid-Limburg.
Sint-Mertenshof

Het Sint-Mertenshof is sedert 2003 een beschermd monument. De straatvleugel, opgenomen in een straatwand, wat typisch is voor de streek, behield een woonhuis in vakwerk, evenwel versteend aan de straatzijde en een stenen inrijpoort met gevelsteen waarin het jaartal 1829 gekrast is. Het gebouw is typisch voor de landelijke houtbouwtraditie, waarvan de toepassing wijdverbreid was, maar waarvan de sporen steeds sneller worden uitgewist door de socio-economische evoluties in de rijkere landbouwgebieden.

De toestand van het Sint-Mertenshof was rampzalig aan het worden en het dossier van de bescherming van het gebouw spreekt zelfs van een ruïneuze toestand. Door het gebouw een andere, moderne bestemming te geven werd de redding ingezet. Het Sint-Mertenshof werd een tijdlang
Je vindt het Sint-Mertenshof in Horpmaal, (Heers) in de Cartuyvelstraat 18.


















