Als we over orgels spreken, kerkorgels dan, dan denken we spon-taan aan Johan Sebastiaan Bach, een Händel of andere barokcom-ponisten tot Mayerbeer dichter bij ons. Maar niemand denkt aan de mannen die deze grote instrumenten bouwden, een instrument waarin een heel orkest vervat zit. En komt er nu niet een van de beroemdste orgelbouwers van de geschiedenis uit onze stad?

4groot-gelmen-2

Orgel van Groot-Gelmen

De familie Clerinx woonde eerst in Halmaal. In 1737 vestigde Pieter Clerinx zich als jeneverstoker in Sint-Truiden (niet in Hasselt). Zijn zoon Pieter-Jan trouwde in 1812 met Barbara Beyns, een telg uit een tingieters-familie, en Pieter-Jan zette deze traditie van zijn schoonfamilie verder. Dat is het milieu waarin op 6 augustus 1816 Jan-Arnold Clerinx het levenslicht zag.

5heers-2

Orgel van Heers

Over de jeugd van Arnold Clerinx is niet veel bekend, maar het kan niet anders dat hij via het beroep van papa met de orgelbouw in aanraking is gekomen. Tin wordt namelijk veel gebruikt in de aanmaak van pijpen van het orgel. Eerder was Arnold Clerinx bestemd om uurwerkmaker te worden, maar de jonge Clerinx had andere plannen en leerde het vak van orgelbouwer bij P.F. Van Dinter die tot 1847 een atelier had in Sint-Truiden en zich daarna in Tienen ging vestigen. Zijn eerste orgel maakte Clerinx waarschijnlijk in 1840 voor de Sint-Gangulfus-kerk van Sint-Truiden. Dit orgel kwam in een bestaande oude orgelkast. In 1838 vestigde hij zich als zelfstandig orgelbouwer in Sint-Truiden. Begonnen is hij waar-schijnlijk in de werkplaats van zijn vader, maar we weten wel dat hij in 1842 de voormalige Gasthuiskapel aan de Tiensestraat verwierf en daar zijn orgelfabriek inrichtte, want zo mogen we zijn bedrijf wel noemen.

7kortenbos-2

Orgel van Kortenbos

Gepatenteerde luchttoevoer
Zijn naam als orgelbouwer werd snel groot, zeker toen hij in 1841, hij was toen 25 jaar oud, een monumentaal drieklaviers orgel leverde aan de Basiliek Saint-Martin in Luik. Hij werkte toen met twee werkmannen, maar het orgelbedrijf groeide en groeide: in 1861 had hij 15 werknemers, in 1867 zelfs 20. Zijn totale oeuvre omvat uiteindelijk 109 orgels waarvan er zeer veel bewaard zijn en nu gekoesterd worden als kunstwerken. De beide Limburgen en Luik hebben het meeste Clerinxorgels staan. Het eeuwige probleem bij orgels is de luchttoevoer, die constant moet zijn en vele pijpen en registers moet kunnen bedienen. In 1847 nam hij zelfs een patent op een systeem waardoor de luchttoevoer, want orgels spelen op lucht, gelijkmatiger verloopt. Toen gebeurde de luchtproductie bij middel van reuzegrote pedalen waarop zich een brave ziel zich de ziel uit het lijf trapte om lucht in het orgel te blazen in de hoop dat er niet te veel toetsen tegelijk bespeeld werden. Nu zijn al deze orgels natuurlijk gemechaniseerd en geëlektrificeerd. De meeste van zijn orgels zijn ook beschermd als monument.

10st-truiden-2

Orgel OLV-kerk Sint-Truiden

Orgels zijn ook meubels
Orgels zijn vaak meer dan gewoon instrumenten: het zijn ook meubelen, luxemeubelen voor in een kerk. Om van zijn instrumenten ook visueel prachtige dingen te maken, had hij een beeldsnijder in dienst, Cornelis Janssen. Deze Nederlander duikt in 1851 op in Sint-Truiden nadat hij, na de “Teekenschool” in Nijmegen, in Peer ervaring had opgedaan als beeldsnijder. Hij treedt in dienst van Arnold Clerinx om orgelkasten en ornamenten te vervaardigen. Hij trouwt in hetzelfde jaar met de 14 jaar oudere naaister Maria-Elisabeth Wijnrocx. Nadien richtte Janssen in Sint-Truiden een belangrijk 8-lommel-2bedrijf op voor kerkmeubilair met wel 30 werknemers, maar hij bleef contractueel samenwerken met Clerinx.

Clerinx “stopt” in 1880
In 1880 stopte Clerinx officieel zijn orgelmakerij. Toch zijn er daarna nog enkele orgels gebouwd: het laatste was in 1888 voor de kerk van Op-heers. Vanaf dan zal hij, tot zijn dood op 15 november 1898 zijn tijd spen    deren met het herstellen van klokken en uurwerken. De cirkel was rond.

 

11unnamed-2Geruisloos 200 geworden
In 2016 zou Arnold Clerinx 200 geworden zijn, maar uiteraard, niemand leeft zo lang. Maar deze memorabele geboortedag van één van Sint-Truidens beroemdste kunstenaars en stielmannen ging in de stad van Trudo (bijna) geruisloos voorbij. Geen Clerinxjaar, geen Clerinxconcerten, geen grootse evenementen. De voornaamste vertegenwoordiger van het romantisch classicisme in de orgelbouw leeft echter verder in zijn vele instrumenten, waarop elke organist nog steeds met passie speelt en geniet van het technisch vernuft van deze Truienaar

 

 

 

3eigenbilzen-2

Orgel van Eigenbilzen

2alken-2

Orgel van Alken

9peer-2

Orgel van Peer